مجله «شوق تغییر» در شماره اخیر خود(شماره 35، خردادوتیرماه 97) در پرونده ای به موضوع مساله محور هویت سازی درجامعه چندفرهنگی و چندقومیتی ایران پرداخته است. با من هم گفتگویی در سیاست های آموزشی و رسانه ای کشور در زمینه هویت سازی ملی انجام شده است. من در این مصاحبه به «رنگین کمان هویت ایرانی» پرداخته ام.

تاثیرچند فرهنگی را در توسعه اتحاد و یکپارچگی ملی چگونه ارزیابی می کنید؟

 جامعه ایران یک جامعه چندفرهنگی دارای تنوع قومی، زبانی، دینی و مذهبی است. من جامعه ایران را همانند رنگین کمانی می بینم که رنگ های آن درکنار هم زیبا هستند و یک کل واحد و زیبا را نشان می دهند. در واقع  همه رنگ های این رنگین کمان فرهنگی و قومی و زبانی و دینی مهم هستند و باید مورد توجه و ستایش قرار گیرند و هیچکدام نباید حذف و به حاشیه رانده شوند.زیرا همه آنها با هم رنگین کمان ایران را تشکیل می دهند.

رمزحفظ این رنگین کمان، توجه به واقعیت های اجتماعی و هویت های فروملی در راستای حفظ اتحاد و هویت ملی است. اگر هویت ملی را فراگیرترین سطح هویت جمعی در هر جامعه ای بدانیم، باید پذیرفت که چهار عنصر هویتی ایرانیان شاکله یا سازه هویتی فراگیر ملی آنان تشکیل می دهد؛ عنصر پیشامدرن قومی، عنصر پیشامدرن ایرانی، عنصر پیشامدرن اسلامی و هویت مدرن(ارزش های مدرن و معاصر). این عناصر همان رنگ های رنگین کمان هستند. بی توجهی و حذف هر کدام از آنها منجر به مقاومت و بروز تنش های هویتی می شود.

بگذارید این موضوع عناصر هویت ملی ایرانیان را باز کنم. من معقتدم سازه هویت ملی ایران نه تک پایه ای(مبتنی بر یکی از عناصر) است و نه دو پایه ای(مبتنی بر دو عنصر ایرانی- اسلامی) و نه سه پایه ای(مبتنی بر سه عنصر ایرانی-اسلامی- مدرن). بلکه هویت ملی ایرانیان مبتنی بر چهارپایه یا چهار عنصر هویت بخش شامل هویت قومی، هویت ایرانی، هویت اسلامی و هویت مدرن است. من معتقدم که تکوین هویت ملی ایران همچون یک جریان رودخانه در عین استمرار، پویا  و تحولی بوده است. یعنی از مولفه های پیشامدرن قومی و ایرانی سرچشمه گرفته و بعدها در مسیر تاریخ چشمه های دیگری چون مولفه اسلام و ارزش های مدرنیته نیز به آن پیوسته اند ودرآینده احتمالا عناصر دیگری نیز به آن افزوده می شود.چیزی که دکتر شایگان از آن تحت عنوان هویت چهل تکه نام می برد و من آن را هویت رنگین کمانی می نامم.