يكي از مهمترين كار ويژه‌هاي جامعة اطلاعاتي، «شفافيت» و «پاسخگويي» است. شفافيت مستلزم عينيت و عدم پنهانكاري و پاسخگويي به معناي به رسميت حق شهروندان در مورد نحوة ايفاي تكاليف نمايندگي اجزاي حكومت و پذيرش حق نظارت آنان بر نهادها و سازمانهاي حكومتي است.

روابط عمومي در جامعة اطلاعاتي بيشترين نقش را در تحقق اين دو اصل اساسي جوامع دموكراتيك به عهده دارد. در يك حكومت مردم سالار، مردم بايد پيوسته در جريان چگونگي و چرايي تصميم‌گيري‌ها و جزئيات آنچه دو دستگاه ديوانسالاري مي گذرد قرار گيرند و روابط عمومي نخستين و مؤثرترين نهادي است كه وظيفه شفاف‌سازي و پاسخگو كردن سازمان ذیربط را به عهده دارند.

در اينجا به منظور روشن شدن دو مفهوم پاسخگويي و شفافيت در جامعه اطلاعاتي، به بررسي نظريات هابرماس در مورد نقش سازمانها در شفاف‌سازي، مديريت و دستكاري اطلاعات و همچنين به بررسي سه ركن اساسي جامعه دموكراتيك مي‌پردازيم:

1- نظرية مديريت و دستكاري اطلاعات هابرماس :

يورگن‌هابرماس تئوري پرداز اجتماعي آلماني (متولد 1929)، در كتاب تحول ساختاري گستردة همگاني به مقوله مديريت و دستكاري اطلاعات پرداخته است او معتقد است كه اصولاً در سده‌هاي هيجدهم و نوزدهم در انگلستان توسعه سرمايه‌داري به ظهور «گستره همگاني» انجاميده است. اما متعاقباً در نيمة دوم و اواخر سدة بيستم رو به نابودي گذاشته است. اين گستره ميداني مستقل از دولت است و از خودمختاري نسبت به نيروهاي اقتصادي برخوردار است. مباحث مطرح در گسترة همگاني، انتفاعي، رياكارانه و دست‌كاري شده نيستند و دسترسي به آن آزاد و براي پژوهش و كنكاش شهروندان آزاد است. در اين گستره همگاني است كه افكار عمومي شكل مي‌گيرد.

هابرماس اذعان دارد كه گسترش روابط عمومي‌ها و فرهنگ لابي‌گري به ويژه در طول سده بيستم در واقع گواهي بر تداوم اهميت گسترده عناصر گسسترده همگاني است. اما وي با تأكيد بر اهميت كسب مشروعيت سياسي معتقد است كه آنچه روابط عمومي‌ها در ورود به مباحث انجام مي‌دهند، لباس  مبدل پوشاندن است به منافعي است كه آنها نمايندگي‌اش را به عهده گرفته‌اند و آنها را با مستمسك‌هايي مانند «رفاه همگاني» و «منافع ملي» مي‌پوشانند.

هابرماس گسترده همگاني را ميداني مستقل از دولت مي‌داند ولي معتقد است كه در همان حال دولت‌ها از طريق روابط عمومي ها با بسته‌بندي و تحريف و سانسور اطلاعات عميقاً به گستردة همگاني لطمه مي‌زنند.

هابرماس مديريت اطلاعات توسط دولت‌ها، سازمانها و روابط عمومي‌ها را به عنوان نشانه‌اي از نابودي گسترة همگاني مي‌شناسد. او  همچنين ترويج تبليغات، اقناع ومديريت افكار عمومي و رشد سرسام آور آگهي‌هاي بازرگاني را دليلي بر غلبة جنبة غيرسازندة محتواي رسانه‌هاي جمعي و از ميان رفتن گسترة همگاني مي‌داند.⁽¹⁴⁷⁾

از نظر هارولد لاسول، والترليپمن و ادوارد برنيز، مديريت اطلاعات مقوله‌اي  مورد نياز و ضروري براي جامعة مدرن و نيرويي مثبت به شمار مي‌رود اما هابرماس مديريت اطلاعات را نشانة نابودي گسترة همگاني و شناخته و بدون ترديد نسبت به گسترش و ترويج تبليغات،‌ اقناع و مديريت افكار عمومي نگران است و شواهدي را به دست مي‌دهد كه نشان مي‌دهند، عقيدة آگاه‌سازي و اطلاع‌رساني به مردم به وسيلة كارشناسان روابط عمومي به سمت پذيرش پيام و دستكاري افكار عمومي تغيير جهت داده است. اين در حالي است كه مفسران پيشين (برنيز، ليپمن و لاسول) متقاعد شده بودند كه جامعه مدرن بدون كارشناسان حقيقت، كارشناسان شفافيت و كارشناسان مصلحت، نمي‌تواند به صورت آگاهانه دست به اقدام بزند.

هابرماس مي‌گويد امروزه انبوهي از كارشناسان روابط عمومي، كانونهاي فكري و مشاوران، رهبران سياسي و بازرگانان را در روابطشان با رسانه‌ها و تا اندازه‌اي روشهاي آگهي بازرگاني و برنامه‌هاي وابسته به آنها را راهنمايي مي‌كنند. امروزه بالغ بر 30 درصد نمايندگان، حق «مشاوره» دريافت مي‌كنند. اين روند حاكي از رشد  روند سوگيري به سمت مديريت افكار  است.

در بعد تجاري نيز شركت‌ها به دنبال وجاهت همگاني خود بوده و با مشكل مهندسي رضايت روبرو هستند كه كاركرد روابط عمومي القاي تصاوير ذهني مطلوب شركت به افكار عمومي است.

به طور كلي هابرماس معتقد است سه جنبه مديريت اطلاعات را كه شامل بسته‌بندي، ارعاب و سانسور است، همراه با رازپوشي‌هاي دولت كه آن را روي ديگر چنين سكه‌اي مي‌شناسد عوامل عمده در نابودي گستره همگاني هستند.